نكاتي چند  در مورد آدنوپاتي

دکتر بهمن نعمت گرگانی

* متخصص آسیب شناسی

1 - تشخيص افتراقي هاي يك غده متورم در ناحيه گردن كدامند؟

 بزرگي غدد لنفاوي تنها دليل تورم هاي ناحيه گردن نيست ، بلكه آبسه هاي پريودنتال،عفونتهاي غدد بزاقي،كيستهاي تيروئيد ويا مجراي تيروگلوسال هم مي توانند مطرح باشند. البته اكثر موارد ياد شده در خط وسط هستند در حالي كه غدد لنفاوي اغلب در قسمتهاي جانبي قرار  دارند.

2 - تشخيص افتراقي هاي لنفادنوپاتي زنجيره خلفي گردن كدامند؟

اغلب عفونتهاي ويروسي و يا باكتريايي مطرح مي شود كه ناحيه اوروفارنكس را درگير مي كند. مونونوكلئوز  عفوني معمولاً با درجاتي از اسپلنومگالي خفيف و آدنوپاتي  ساير غدد وفارنژيت تيپيك همراه مي باشد. با افزايش شيوع HIV ميزان بروز مايكوباكتريوم ها نيز زياد شده است . ساير بيماريهاي عفوني با شيوع كمتر عبارتند از:  Cat-scratch fever ، توكسوپلاسموزيس ، هيستوپلاسموزيس ،CMV  ، بيماري هوچكين وساير لنفوم ها كه البته كمتر به تنهايي زنجيره خلفي را گرفتار مي كنند.

3 - علل تورم در ناحيه كشاله ران چه مي تواند باشد؟

     الف- تورم غدد لنفي در كشاله ران شايع مي باشد كه اغلب به دليل عفونت هاي اندام تحتاني است.

     ب - هرني اينگوئينال وآنوريسم عروقي گاه ممكن است با آدنوپاتي اشتباه شوند.                                   

4 - چه داروهايي باعث آدنو پاتي مي شوند؟

       الف- فني توئين به دليل ايجاد واكنش Hypersensitivity  مي تواند نماي Pseudolymphoma  ايجاد كند و درصد كمي ازاين بيماران نيز واقعاً مبتلا به لنفوم مي شوند.

       ب- داروهاي ضد تيروئيد

            ج- ايزونيازيد

5 - چه بيماري هاي خوش خيمي سبب آدنو پاتي جنراليزه مي شوند؟

اغلب بيماري هاي عفوني مثل EBV ، CMV ، توبركلوزيس ، هيستوپلاسموزيس ، سيفيليس ،HIV ، بروسلوز، لپتوسپيروز، بيماريهاي روماتولوژيك (لوپوس) ،بيماري هاي پوستي (اگزماوپسورياريس) ، واكنشهاي دارويي، تيروتوكسيكوزيس ،Lipoidoses  و يا ساركوئيدوزيس با آدنوپاتي جنراليزه مراجعه مي كنند.

6 - علت آدنوپاتي در بيمار مبتلا به AIDS چيست؟

   در اغلب  موارد اتيولوژي مشخص نمي شود. البته عفونتهاي قارچي ومايكوباكتريها رابايد رد نمود. شايعترين بدخيمي ها در مبتلايان به AIDS ساركوم كاپوزي و لنفوما مي باشد  كه هر دو با لنفادنوپاتي همراه هستند.

7 - شايعترين علت هاي بدخيم آدنوپاتي ها كدامند؟

 غدد لنفاوي گرفتار با بدخيمي ممكن است منفرد يا متعدد ، لوكاليزه و يا منتشر باشند. علل لنفادنوپاتي منتشر مسائل سيستميك نظير اختلالات لنفوپروليفراتيو و با احتمال كمتر اختلالات ميلوپروليفراتيو است.

يك غده لنفاوي بزرگ يا لنفادنوپاتي لوكاليزه در يك يا دو گروه از زنجيره غدد ، لنفوم ، هوچكين و يا ضايعات متاستاتيك را نشان مي دهد .  خانم هاي مبتلا به كانسر پستان شايد با لنفادنوپاتي آگزيلا مراجعه كنند.

8 - با توجه به فاكتور سن ، احتمال بدخيمي در يك لنفادنوپاتي ايزوله چگونه است؟

به طور كلي در 20% موارد لنفادنوپاتي در افراد زير 20 سال بدخيمي پيدا شده است. در حالي كه درافراد بالاي 50 سال اين ميزان حدود 80% مي باشد.

9 - خصوصياتي از غدد لنفاوي كه براساس آن مي توان به بدخيمي شك كرد كدامند؟

الف- اندازه:  هر چه غده بزرگتر باشد احتمال بدخيمي بيشتر است.

ب- محل:  غدد ناحيه  سوپراكلاويكولار  تقريباً در اكثر  موارد بدخيم هستند در حالي كه غدد خلف گردن به ندرت بدخيم مي باشند.

پ_ قوام غدد: غدد با قوام سفت بيشتر در متاستازها ديده مي شوند.

ت_ تندرنس(درد):  غدد دردناك كمتر احتمال بدخيمي دارند.

ث_ چسبندگي: اگر غده به بافتهاي زيرين چسبندگي داشته باشد ودر طي هفته ها وماه ها رشد كرده باشد ، احتمال بد خيمي زياد است . البته با هيچكدام از اين خصوصيات نمي توان به تشخيص قطعي رسيد و براي تشخيص قطعي بايد بررسي ميكروسكوپي انجام شود.

10- قبل از بيوپسي از غدد لنفاوي چه تست هايي براي تشخيص مفيد است؟

الف_ CBC: در اغلب موارد عفوني ، بدخيمي ها وضايعات روماتولوژيك  غير طبيعي مي باشد .

ب_ VDRL يا RPR براي رد سيفليس مهم است.

ت_  بررسي از نظر HIV مفيد مي باشد.

ث_ تستهاي عملكرد كبدي به همراه مطالعات سرولوژيك از نظر وجود هپاتيتهاي B  و C ، EBV( مونونو كلئوز عفوني) و ANA  براي بيماريهاي روماتولوژيك و TSH براي بررسي بيماريهاي تيروئيد مفيد است.

ج_ CXR  براي ارزيابي آدنوپاتي هاي احتمالي مدياستن مفيد است.

11- بهترين روش پيگيري وتشخيص در بيمار مبتلا به آدنوپاتي چيست؟

تمام بيماران به بررسي نسجي نياز ندارند. بسياري از بيماري هاي عفوني و روماتولوژيك از طريق يك شرح حال دقيق، تستهاي سرولوژيك ويا كشت ميكروبي مشخص مي شوند. وقتي احتمال عفونت خيلي بالاست يك دوره درماني با آنتي بيوتيك ها وسپس ارزيابي مجدد در 3-2 هفته بعد مفيد است. بيماراني كه به درمان پاسخ نمي دهند ويا احتمال بدخيمي در آنها بالاست بايد تحت بيوپسي  وبررسي بافتي قرار گيرند وبهترين نمونه بيوپسي Excisional  است. ( كل غده لنفاوي بايد خارج شود. )

12- چه زماني بايد ازFNA  استفاده نمود؟

از اين طريق نمونه كمي بدست مي آيد و بيشتر براي بررسي ميكروب شناسي وستيولوژيك كاربرد دارد. در بيماراني كه كانسر شناخته شده دارند واكنون مشكوك به عود ويا متاستاز هستند نيز كمك كننده است.

13- خطرات FNA كدامند؟

الف_ عفونت: كه البته با رعايت نكات استريليزاسيون خطر عفونت بسيار پايين مي آيد.

ب_ خونريزي:خونريزي شايع نيست. اگر اشتباهاً يك بافت عروقي را  FNA نماييم , خونريزي رخ مي دهد.

به هر جهت خونريزي شديد در يك بيمار با عملكرد هموستاتيك نرمال، به ندرت ديده مي شود.

ج_Seeding (كاشتن) سلول تومورال: احتمال كاشته شدن سلولهاي تومورال در مسير سوزن از بعضي بدخيمي ها بيشتر يك نظريه تئوريك مي باشد.

14- در بيماري كه چندين غده لنفي بزرگ دارد از كدام قسمت بايد بيوپسي انجام داد؟

يك نمونه خوب براي بررسي كفايت مي كند. اگر چه براي تعيين Stage لنفوم ، بررسي نمونه هاي بيشتري لازم است. بيوپسي از غدد كشاله ران معمولاً توصيه نمي شود. چون اين غدد اغلب به خاطر ضايعات متفاوت پوستي بزرگ مي شوند. از طرف ديگر بايد غددِ بزرگ و در دسترس را بررسي نمود . بررسي غدد آگزيلا اغلب نياز به برشهاي وسيع دارند . بنابراين اگر در ناحيه گردن غده بزرگي داشته باشيم ترجيحاً از غدد گردني بيوپسي به عمل مي آيد.

Refrence:

Hanley & Belfus, Hematology/Oncology secrets.