ضرورت جدي بازنگري در نظام آموزش مداوم

* دكتر مسعود شهيدي

رئيس سازمان نظام پزشكي شهرستان ملاير

سالهاست كه از تدوين قانون باز آموزي جامعه پزشكي مي گذرد . سالهاست كه هزاران پرسشنامه را پزشكان اين كشور پر مي كنند . سالهاست كه از نحوه برگزاري سمينارها و كنفرانسهائي كه برگزار مي شود مي نالند . به راستي در اين سالها از طرف معاونت محترم آموزشي وزارت بهداشت و درمان نتايج اين همه نظر سنجي به اطلاع عموم رسيده است ؟ آيا اصولاً نتايج نظر سنجي ها در جائي ثبت شده است كه بخواهد به اطلاع برسد ؟ چند درصد از جامعه پزشكي از برنامه هاي باز آموزي مدون و غير مدون بهره آموزشي برده اند ؟ 

آنها كه قانون باز آموزي را « البته سالها قبل » تدوين فرموده اند كه هيچ ، چون حتماً چندين پست و منصب تاكنون تعويض كرده اند . اما آنها كه در اين چند سال بر مسند نشسته اند ، پيرامون سيستم بازآموزي جامعه پزشكي خوب انديشيده اند ؟ آنها كه رشته هاي مختلف پزشكي را برگزيده اند لااقل در ابتدا با عشق شروع كرده اند . شايد به توان گفت بسياري از آنها عاشقانه در طلب آموختن بوده اند . بدنبال كسب تجربه بيشتر در نظام آموزشي با يكديگر رقابت كرده اند . حال اگر اشتياقي به حضور در كلاسهاي باز آموزي ندارند بايد آنها را با چوب الفِِ حضور و غياب به صندلي ها دوخت ؟ يا اينكه بايد بدنبال علت ها گشت ؟ از دو حال خارج نيست ، يا آنچه در كلاسهاي باز آموزي مي آموزند ! براي پزشك جذابيت ندارد . نعوذ و بالله پيشكسوتان فوت كوزه گري را براي مطب هايشان مي گذارند و از تجربه هايشان نمي گويند تا دست زياد نشود و فقط آنچه ارائه مي گردد همانهاست كه در كتبِ مادر به زبان شيواتري بيان شده است . ويا آنكه پزشك آنچنان در مشكلات خويش غرق است كه نه انگيزه اي براي آموختن دارد و نه توانائي براي وقت صرف كردن خارج از مطب .

در اغلب كشورهاي پيشرفته ( كه در مجلس و وزارتخانه سرانه پزشكان رابا آن كشور مقايسه مي كنند )  هر پزشك حداقل يكماه در سال مرخصي دارد . اين در حالي است كه اگر از پزشكان بيكار صرف نظر كنيم ( كه مثل اين است كه دارد اصولاً صرف نظر   مي شود )بجز معدودي اَبَر پزشكان كشور ، بقيه بيش از يك شيفت و به طور مستمر در سال كار مي كنند .

آنچه بيش از همه ريشخند آميز است آنكه پزشك بلافاصله پس از فارغ التحصيلي بايد دوره باز آموزي بگذراند ! يعني از روز فارغ التحصيلي به بعد ملاكِ زمانِ لازم براي آموختنِ مجدد است . هيچ كس نيست بپرسد اگر پزشكِ بنده خدا در حين تحصيل خوب آموخته است با توجه به هوش بهر بالايي كه اكثريت اين جامعه دارند قرار نيست ظرف يكي دو سال فراموش كند و اگر در حين تحصيل خوب نياموخته ( نخواسته و يا نتوانسته ) قرار نيست كه ظرف چند روز بياموزد ! ( كه اگر چنين مدعايي هست مدرك پزشكي را مي توان چند روزه گرفت )

بسياري از مسند نشينان جهت شركت در كنگره ها ، كنفرانسها و بازآموزي ها ( البته غير مدون ) به آن طرف آب سفر كرده اند . اين سروران گرانقدر حتماً بهتر از ما مي دانند كه امروزه روز ، عصر ارتباطات و تكنولوژي است . اگر نخواهيم خودمان را با افغانستان مقايسه كنيم ، امروزه مردم در چهار ديواريِ منزلشان از دور دست ترين نقاط جهان خريد مي كنند . مقاله و نامه مي نويسند و دريافت مي كنند. در اين شرايط ، پزشك با فلان تخصص ، براي كسب امتياز ، في المثل از ايرانشهر ، خانه و كاشانه را ول ميكند تا در اروميه ظرف چهار روز ناآموخته ها را بياموزد . شما را به خدا با اين همه مشكلات جوراجور ، براي اين پزشك حالي مي ماند كه بياموزد؟

خلاصه كلام اينكه به نظر مي رسد اكثريت قريب به اتفاق جامعه پزشكي كشور در صد كمي از سيستم بازآموزي كشور بهره مي گيرند و همين اكثريت از نحوه برگزاري و اصولاً وجود چنين قانوني ناراضي هستند . آنچه گفته شد نظريه نيست و آنچنان همه گير است كه نيازي به اثبات و آمار و ارقام ندارد و بر عكس ، وزارت بهداشت و درمان اگر غير از اين مي انديشد بهتر است آمار هاي خود را ارائه دهد.

در اين مقال برآن نيستيم كه اصل آموزش مداوم را زير سئوال بريم . طبعاً همه انسانها بايد به علم روز مسلط شوند ، اگر خواهان پيشرفت جامعه بشري بالاخص كشور عزيزمان هستيم در اين راستا بهتر نيست براي مباحث مختلفي كه مورد نياز رشته هاي مختلف پزشكي است هيئت هايي گرد هم آيند . مطالب روز را جمع آوري نموده و به اطلاع همگان برسانند .

دركشوري كه سالانه هزاران مدرك تحصيلي از راه دور به مردم مي دهند و اكثريت دانشجويان دانشگاههاي آزاد شهرستانها حاصل پنجشنبه و جمعه هاست چه مي شود كه جامعه پزشكي ( كه به مطالعه كردن بيش از ديگران عادت دارد ) آموختني ها را مكتوب بياموزند. پيشنهاد مي شود آنچه را كه براي پزشك ارسال مي شود هر چند سال يكبار امتحان گرفت و تمديد پروانه مطب منوط به قبولي در امتحان باشد. البته نه از آن امتحانهايي كه بعضي وقت ها طراحانِ سئوال نيز جواب آنرا نمي دانند . بلكه سئوالاتِ كاربردي و مفيد كه در تشخيص و درمان راه گشا بوده و به اقتصاد كشور ، سطح سلامتي جامعه و بهداشت كشور ياري رسان باشد.

در خاتمه ياد آور مي شود جامعه پزشكي في نفسه جوياي علم و تجربه است . بسياري ازكنفرانسها ي علمي حتي اگر امتيازِ بازآموزي نداشته باشند با استقبال عموم مواجه مي شوند و اين نشانه سطح بالاي كيفي آن كنفرانس ها است . بيائيم كنفرانسها و نشستها ي علمي را به علاقه مندان آن واگذاريم و آموزش مداوم را از آن جدا نمائيم . دوباره ببينيم ، به نظرات جمعي مردمان حرمت بگذاريم و از اتلاف هزاران ساعت وقتِ با ارزشِ جامعه پزشكي و مبالغ هنگفتي هزينه اقتصادي بيهوده جلوگيري نمائيم.